Het Cartesius Lyceum is een overzichtelijke en kleinschalige school voor havo-,vwo- en gymnasium onderwijs in Amsterdam. De school is vernoemd naar de Franse filosoof Cartesius (Descartes). Zijn lijfspreuk: Cogito ergo sum, Latijn voor “Ik denk, dus ik ben (besta)” is door de school overgenomen. Het Cartesius Lyceum is onderdeel van de Esprit Scholengroep.

Het Cartesius Lyceum ontstond in 1956 en was eerst gevestigd aan de Piet Mondriaanstraat in de toen nieuwe wijk Overtoomse Veld. De school is begonnen als een combinatie van een H.B.S. en Gymnasium. Door onderwijsvernieuwingen is de school meerdere keren gefuseerd waardoor er vanaf 1968 Havo, VWO en Gymnasium te volgen waren. Vanaf 1988 komt daar de MAVO bij en verdwijnt de naam Cartesius Lyceum zelfs voor even uit het Amsterdamse onderwijs. Maar sinds 1999 is het Cartesius Lyceum terug en heeft zich sindsdien gevestigd in het prachtig gerenoveerd schoolgebouw aan het Frederik Hendrikplantsoen in Amsterdam-West.